Topraklama

Topraklama

TANIM

Elektrik ile çalışan cihazların olası bir elektrik kaçağı tehlikesine ve yıldırımlar için yapılan paratonerdeki akıma karşı alınan hayati önleme topraklama denir. Kaçak elektriğin bir iletkenle toprağa verilmesini sağlayan basit bir sistemdir. Panoların, cihazların ve makinelerin belirlenen dokunma noktaları ile toprak elektrotu arasında iletken bir bağlantı kurmak olarak tanımlanabilir. Bu toprak elektrotu, (topraklama kazığı, topraklama levhası vs.) iletken bir parça olarak toprağa gömülür ve toprak ile elektriksel bir bağlantı gerçekleştirir. İnsan hayatını ve cihazların kullanım ömrünü riske atmamak için elektrik kaçağı riskine karşı topraklama kesinlikle yapılmalıdır.

TEKNİK ÖZELLİKLER

  • Elektrik kaçaklarında çarpılmaları önler.
  • Kaçak elektriklerde cihazların zarar görmesini önler.
  • Bakım maliyeti yoktur.
  • Uygulaması kolaydır.
  • Yapı içerisindeki tesisatta bulunan kabloların kendine has renkleri vardır.

UYGULAMA ALANLARI

  • Restoranlar
  • Kafeler
  • Fabrikalar
  • İşyerleri
  • Ofisler
  • Kreşler
  • Endüstri tesisleri
  • Depolar
  • Siteler
  • Okullar
  • Hastaneler
  • Konferans Salonları
  • Spor Salonları
  • Tiyatrolar
  • Villalar
  • Konutlar
  • Çiftlikler
  • Köy evleri
  • Seralar
  • Sanayi tesisleri
  • Sinema Salonları
  • Sosyal Tesisler
  • Kültür Merkezleri
  • AVM

ÇEŞİTLER, BOYUTLAR VE UYGULAMA ŞEKLİ:

Koruyucu Topraklama

Olası bir tehlike anında insanları ve diğer canlıları dokunma gerilimine karşı korumak için yapılan topraklama çeşididir. Elektronik aletlerin elektrik akımı geçen aktif kısımlarının yanında, akım geçmeyen ama olası bir kaçak durumunda dokunma yolu ile insana iletme tehlikesi olan dış metal kısımlarının da topraklanmasıdır. Metal çitler, tanklar, yürüyen merdivenler… İnsanların temas etmesi beklenen bütün metal yüzeyler koruma topraklamasına dâhildir.

Bir yalıtım hatasında, elektrik devresinin aşırı akım koruma aygıtları ile açılmasını sağlamak için gerilim altında olmayan iletken tesis bölümlerinin topraklayıcılar ya da topraklanmış bölümlere doğrudan doğruya bağlanmasıdır.

İşletme Topraklaması

İşletmelerde elektrik akım değerinin istenilen değerlerde olması için yapılır. Alçak gerilim şebekelerinde, sistem ile toprak arasındaki gerilimin belirli bir değerin üzerine çıkmaması için yapılırken; orta ve yüksek gerilim şebekelerinde uygulanan yöntem ülke yönetmeliğine göre değişiklik gösterir. Bu şebekelerde direnç üzerinden veya direkt topraklama yapılabilir.

Fonksiyon Topraklaması

İşletmelerde elektrik akım değerinin istenilen değerlerde olması için yapılır. Alçak gerilim şebekelerinde, sistem ile toprak arasındaki gerilimin belirli bir değerin üzerine çıkmaması için yapılırken; orta ve yüksek gerilim şebekelerinde uygulanan yöntem ülke yönetmeliğine göre değişiklik gösterir. Bu şebekelerde direnç üzerinden veya direkt topraklama yapılabilir.

Topraklama yöntemleri:

Elektrot

Topraklayıcı (topraklama elektrodu): Toprağa gömülü ve toprakla iletken bir bağlantısı olan veya beton içine gömülü, geniş yüzeyli bağlantısı olan iletken parçalardır. Derin ve yüzeysel olarak uygulaması yapılabilir. Uygulama yapılırken; çubuk topraklayıcı veya boru topraklayıcı, şerit veya örgülü iletken topraklayıcı, levha topraklayıcılar kullanılabilir.

Şerit Topraklayıcı

Şerit, yuvarlak iletken ya da örgülü iletkenlerden yapılan ve genellikle derine gömülmeyerek yüzeysel olarak serilen topraklayıcılardır. Uzunlamasına döşenebileceği gibi, yıldız, halka, gözlü topraklayıcı ya da bunların bazılarının bir arada kullanıldığı biçimde de döşenebilir. Zeminin izin vermesine göre toprağın ortalama 0,5 m ile 1 m altına gömülmesi gerekmektedir.

Çubuk Derin Topraklayıcı

Boru ya da çelik profillerden yapılan ve toprağa dik olarak çakılarak yapılan topraklayıcılardır. Küçük yayılma direnci sağlanmak isteniyorsa, birden çok çubuk çakılması gerekmektedir. Bu çubuklarda en az bir topraklayıcı boyunun iki katı kadar birbiri arasında mesafe olması gerekmektedir.

Levha Topraklayıcı

Dolu ve delikli levhalardan yapılan topraklayıcılardır. Diğer sistemlere göre daha derine gömülür. Levha topraklayıcılar, zemine dikey olarak gömülmelidir. Bunların boyutları gerekli yayılma direncine göre seçilir. Topraklama tesislerinde genel olarak; l x 0.5 m ile 0,7 x 0,7m’lik bakır levhalar kullanılır. Levhanın üst kenarı toprak yüzeyinden en az 1 m aşağıda olmalıdır. Küçük bir yayılma direnci elde etmek için birden çok levha topraklayıcı kullanılması gerektiğinde, bunlar arasındaki açıklık en az 3 m olmalıdır. Aynı yayılma direncini sağlamak için şerit ve çubuk topraklayıcılar yerine levha topraklayıcı kullanıldığında bunlara oranla daha fazla gereç kullanılması gerekir.

RENKLER VE DOKULAR

Topraklama yapabilmek için kaplamasız bakır ve çelik kullanıldığı için, bunlar kendi doğal halleriyle kullanılmaktadır. Herhangi bir renk seçeneği bulunmamaktadır.

KALİTE SINIFI

Topraklama tesisatı, Türk Standartları Enstitüsünün TS HD 60364-4-442 standartlarına göre yapılmalıdır.

KULLANIM SÜRESİ VE BAKIM

Topraklama tesisatlar, yapıların ekonomik ömrü kadar ömürlüdür.